فرش ماشینی امروزه به جزء جدا نشدنی منازل بسیاری از ما ایرانیان تبدیل شده است. با توجه به اینکه فرش ماشینی یک کالای هزینه بر است، انتخاب یک فرش ماشینی خوب که هم از کیفیت و دوام بالا و هم از قیمت مناسبی برخودار باشد، اهمیت فراوانی پیدا کرده است بویژه زمانی که بدانید فرش ماشینی از آن دسته کالاهایی است که از ظاهر آن نمیتوان به کیفیت و دوام آن پی برد!
فرش ماشینی گونهای مصنوعی از قالی است که بر خلاف قالی دستبافت توسط ماشینآلات صنعتی بافته میشود. به دلیل سرعت تولید و همچنین ارزان بودن مواد اولیه نسبت به قالی دستبافت قیمت ارزانتری دارد و از مزایای آن سادهتر بودن اجرای آن، بهتر بودن نقش و باکیفیتتر انواع تصاویر هنری و شخصی روی آن است.
فرش ماشینی توسط ماشین آلات مختلفی تولید میگردد که میتوان به دستگاههای تکسیما، واندویل، شونهر، Alpha ,CRX, ASR, VTR و… اشاره کرد. جنس هر فرش نیز میتواند آکریلیک یا BCF و مخلوطی از این دو، یا الیاف جدید ابریشم مصنوعی (پلی استر) باشد.
قابل ذکر است که فرشهای ۱۰۰٪ آکریلیک دارای کیفیت و قیمت بالاتری هستند ولی فرشهای ابریشم مصنوعی در حال حاضر به دلیل عدم پرزدهی و شستشوی بسیار آسان و ثبات و درخشندگی بالا در بازارهای جهانی به عنوان بهترین کفپوش مورد توجه قرار گرفته و همچنین فرشها براساس شانه به ۳۵۰، ۴۴۰، ۵۰۰، ۷۰۰، ۱۰۰۰ و ۱۲۰۰و ۱۵۰۰ شانه تقسیم میشوند. تراکم فرشها نیز میتواند براساس نوع ماشین و شانه بین ۷۰۰ تا ۴۵۰۰ باشد.
مفهوم شانه و تراکم
هر فرش دو نوع تراکم دارد: عرضی و طولی
تراکم عرضی فرش (شانه): به تعداد ریشه (گره رنگ) در یک متر از عرض فرش میگویند که به نام شانه شناخته میشود. برای مثال: قالی ۵۰۰ شانه به این معنی است که در هر متر از عرض فرش معادل ۵۰۰ ریشه (گره رنگ) بافته شدهاست. شانههایی که بهطور معمول در بازار میباشند عبارتند از: ۳۲۰-۳۵۰-۳۸۰-۴۰۰-۴۴۰-۵۰۰-۷۰۰-۱۰۰۰-۱۲۰۰-۱۵۰۰ شانه
تراکم طول فرش (تراکم): به تعداد ریشه (گره رنگ) در یک متر از طول فرش میگویند. برای مثال: قالی با تراکم ۷۰۰ یعنی در یک متر از طول فرش معادل ۷۰۰ ریشه (گره رنگ) بافته شده وجود دارد، تراکمهایی که بهطور معمول در بازار میباشند عبارتند از: ۷۰۰-۸۰۰-۹۰۰-۱۰۰۰-۱۴۰۰-۲۵۵۰-۳۰۰۰-۳۲۰۰-۳۶۰۰-۴۵۰۰ رج میباشد.
(همچنین تراکم طولی با توجه به روشهای مختلف بافت فرش ماشینی با یکدیگر دارای تفاوت میباشد).
جنس نخ
از جمله مهم ترین اطلاعات در مورد فرش ماشینی جنس نخ های استفاده شده در آن است .
در محصولات ماشینی از سه نوع نخ به عنوان نخ خاب ، نخ تار و نخ پود استفاده می شود .
استفاده از الیاف های مصنوعی در این محصولات رایج است که از جنس آکریلیک ، پلی استر و پلی پروپیلن هستند .
نخ خاب بیشترین تاثیر را بر کیفیت محصول دارد زیرا بیشترین حجم فرش و نما و ظاهر آن را تشکیل می دهد .
بنابراین در تعیین قیمت نیز دارای تاثیر بسیار زیاد است .
در محصولات امروزی معمولا از جنس اکریلیک استفاده می شود که دارای کیفیت بیشتر است .
به همین دلیل برای خرید بهترین محصولات الیاف اکریلیک را پیشنهاد می کنیم .
نخ اکریلیک دارای مقاومت بیشتر و طول عمر مطلوب تر است .
نخ پلی استر هم در بعضی محصولات به کار می رود که دارای قیمت مناسب تر می باشد .
نخ تار و پود نیز در استحکام و دوام فرش ماشینی نقش زیادی دارد .
برای این نخ معمولا از جنس پنبه ، پلی استر یا ترکیبی از این دو استفاده می شود .
بنابراین هنگام خرید و انتخاب باید این عوامل را هم در نظر داشته باشید .
فرش ماشینی را از چه جنسی انتخاب کنیم؟
چند نوع فرش از نظر جنس الیاف داریم که از آنها میتوان به ۵ مورد پشمی، آکریلیک، پلیاستر، پلیپروپیلن و نایلونی اشاره کرد. ویژگیهای هر یک از این فرشها در ادامه توضیح داده شده است.
۱. فرشهای پشمی: فرش ماشینی پشمی، فرشی است که در تولید آن از نخ پشم (که معمولا از گوسفند بهدست میآید)، استفاده میشود. از آنجاییکه نخ پشم، طبیعی است، بادوام است. همچنین گرد و خاک را به خود نمیگیرد. فرشهای پشمی به دلیل اینکه نرم هستند، طرفداران بسیاری دارند. این نوع فرش محکم است و گرما را به خود جذب میکند. به راحتی لک نمیشود و در صورت لک شدن، بدون دردسر تمیز میشوند. اگر اتاقتان در بخشی از خانه است که نسبت به قسمتهای دیگر سرد است، از فرش پشمی برای آن استفاده کنید. البته به دلیل اینکه رطوبت را به خود جذب میکند، مناسب مکانهای مرطوب نیست.
از آنجاییکه این فرش بادوام است، به درد اتاقهای پررفتوآمد مانند اتاق نشیمن یا غذاخوری میخورد. بیشتر فرشهای پشمی، از نخ صددرصد پشمی تولید میشوند. اما در برخی از این فرشها، ناخالصی وجود دارد. یعنی ۸۰ درصد از پشم و ۲۰ درصد نایلون یا پلیپروپلین هستند که به فرش پشمی ترکیبی معروفاند.
۲. فرشهای پلیپروپلین : ۳۰ درصد از بازار فرش، به فرشهایی اختصاص دارد که با نخ از جنس پلیپروپلین که با نام الفین (Olefin) هم معروف است، تولید شدهاند. این نوع فرش در برابر رطوبت و کپک، بسیار مقاوم است و مناسب خانههایی است که در مناطق مرطوب زندگی میکنند.
از آنجایی که این نوع فرش از دوام خوبی برخوردار است، به خود لکه نمیگیرد و همچنین راحت شسته میشود، مناسب اتاقهای پررفت و آمد، به ویژه اتاق کودکان است. درضمن به دلیل اینکه این نوع فرشها بسیار نرم هستند، از آنها برای اتاق خواب هم میتوان استفاده کرد.
۳. فرشهای پلیاستر : الیاف پلیاستر، به دلیل ظاهر براق و درخشندهای که دارند، یکی از محبوبترین نخها برای بافت فرشاند. در واقع با وجود این نوع الیاف، میتوان فرشهای رنگی متنوعی تولید کرد. یکی دیگر از دلایلی که فرشهای پلیاستر را محبوب کرده است، ضدلک بودن آنهاست. الیاف پلیاستر، دارای سلولهای بسته هستند. یعنی هیچ منفذی ندارند که لکهها به آنها نفوذ کرده و درون فرش باقی بمانند.
البته این نوع فرش نباید در معرض گرد و خاک قرار گیرد، زیرا گرد و غبار به راحتی به روی آن مینشیند و از ظاهر خوب آن، کم میکند. البته فرشهای پلیاستر، به اندازه فرشهای دیگر مانند نایلونی بادوام نیستند و به درد اتاقهای پررفت و آمد نمیخورند. فرشهای پلیاستری در سبک و کیفیتهای گوناگون و با هر بودجهای در دسترس است.
۴. فرشهای آکریلیک : اگرچه نمیتوان فرش ماشینی با الیاف ۱۰۰درصد آکریلیک، پیدا کرد، این نوع نخ با انواع نخهای دیگر مانند پشم، ترکیب شده و برای بافت فرش به کار میرود. به همین دلیل ظاهر آنها شبیه فرشهای پشمی است و البته مانند آن نرم و محکم است و به راحتی لکه به خود نمیگیرد و شستن آن سخت نیست. فرشهای از جنس آکریلیک در برابر رطوبت، کپک و رنگپریدگی مقاوم هستند. اما آنها در برابر مواد شیمیایی قلیایی بسیار حساساند و به رنگ قهوهای در میآیند.
۵. فرشهای نایلون : تقریبا دو سوم الیاف فرشهای ماشینی از نایلون هستند. این الیاف در برابر گردو خاک و کپک، مقاوم هستند. در ضمن سنگینی وسایل خانه، مانند مبلمان را هم به خوبی، تحمل میکنند. فرشهای نایلونی در رنگهای مختلف و زیبا تولید میشوند. این نوع فرش، دوام بسیار بالایی دارد.
البته رنگ فرشهای نایلونی در مدت زمان کمی کم میشود و رنگپریده به نظر میآیند. فرش نایلونی از نظر قیمت، گرانترین الیاف مصنوعی است. بنابراین این فرش، نسبت به فرشهای دارای الیاف مصنوعی مانند پلیاستر، گرانتر است.
فرش ماشینی تمام ابریشم
این مدل فرش به دلیل شباهت زیاد با فرشهای ابریشم تبریز و قم نامگذاری شدهاست. در بافت این مدل فرشها از نخ پلی استر برای شفافیت فرش استفاده میشود. بیشتر طرحها و نقشهای فرش تمام ابریشم ماشینی از طرحهای فرشهای ابریشم تبریز اقتباس شدهاست.
تاریخچه فرش ماشینی در ایران
تاریخچه پیدایش فرش ماشینی در ایران نشان می دهد که این محصول قدمتی تقریبا 40 ساله دارد که در اوایل دهه 50 اولین فرش ماشینی در ایران توسط کارخانجات مخمل و ابریشم کاشان و توسط دستگاه های بافندگی ژاکارد و با الیاف مصنوعی فرش ماشینی نسبتا کوتاه و سبک بافته شد و رفته رفته به بازار فرش عرضه شد . همزمان با تولید اولین فرش در ایران ، عده ای از تجار دست به کار شدند و فرش های ماشینی با همان مشخصات و تا حدی مرغوب تر از فرش های بلژیکی وارد بازار فرش ایران کردند و سلیقه ایرانی را با فرش ماشینی آشنا کردند . با استقبال مطلوبی که مردم از فرش ماشینی کردند افرادی در این زمینه مشغول به کار شدند و صاحبان گروه صنعتی بهشهر که از سرمایه گذاران معروف کشور بودند اقدام به تاسیس شرکت صنایع فرش کاشان کردند که این شرکت در زمینه های تولید مواد و منسوجات فرش فعال بود و اولین محصولات خود را در سال 1353 به بازار فرش عرضه کرد . بعد از آن نیز شرکت های دیگری از جمله شرکت فرش شهباز ( فرش گیلان ) ، فرش مولن روژ یا نقش ایران و فرش اکباتان تاسیس شد و با یکدیگر به رقابت پرداختند . در سال 1357 تعدادی از متخصصان صنعت نساجی و دست اندر کاران صنعت فرش ماشینی و همچنین تعدادی از کارخانه داران فرش که در زمینه بافندگی فعال بودند به فکر ایجاد مراکز جدید تولید فرش ماشینی افتادند و به تاسیس کارخانه هایی چون : فرش قالی سلیمان ، فرش مشهد ، فرش کاشان ، فرش باستان ، فرش ستاره کویر ، فرش مازندران و ... پرداختند و از همینجا سیر تحول فرش ماشینی در ایران آغاز شد و یکی پس از دیگری کارخانه های تولید فرش ماشینی پدیدار شدند و شروع به فعالیت کردند . به طوری که امروزه بیش از 1600 واحد کوچک و بزرک تولید فرش به وجود آمده است.
فرش های ماشینی امروزی
امروزه مراکز زیادی در رابطه با تولید و عرضه فرش ماشینی به وجود آمده است که فرش های با کیفیت و مرغوبی را به بازار ارئه می دهند . فرش های ماشینی در گذشته نسبت به فرش های جدید و امروزی کیفیت چندان خوبی نداشتند و از دستگاه های بافندگی چون AL1 ، ALD61 ، TEXTIMA و الیاف پشمی بافته می شدند اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی دستگاه ها و الیاف جدیدی در زمینه تولید فرش به وجو آمده اند . فرش های ماشینی جدید از دستگاه هایی چون CRX ، CRT ، ASR ، VTR ، Shonherr که از بهترین و بروز ترین دستگاه های صنعت بافندگی هستند و از بهترین الیاف بافت فرش ماشینی ( صد در صد اکریلیک هیت ست ) بافته می شوند . این نوع از فرش ها دارای دوام و مقاومت بالایی هستند و طول عمر زیادی هم دارند و در تراکم و شانه های بالا تولید می شوند . از مهم ترین ویژگی های این فرش ها می توان به بدون پرز بودنشان اشاره کرد که به فرش های ضد حساسیت نیز معروف هستند و تنها در اوایل خرید پرزدهی دارند . برای از بین بردن پرز های فرش اینجا کلیک کنید.
فرش ماشینی دستبافگونه
شاید برایتان سوال باشد که فرش ماشینی دستبافگونه به چه معنی است؟ در پاسخ به این سوال می توان گفت هرچه تراکم و شانه در فرش ماشینی بیشتر باشد مانند فرش ماشینی 1200 شانه تراکم 3600 ، فرش ماشینی ریز نقش تر و سفت تر می شود که به این گونه فرش ها دستبافتگونه ( دستبافگونه ) می گویند . از مزایای و فواید فرش ماشینی دستبافگونه می توان به نرم و لطیف بودن آن و مقاومت و طول عمر فرش اشاره کرد.
ابعاد فرش ماشینی
بیشتر فرش های ماشینی موجود در بازار فرش ماشینی در ابعاد استاندارد چون قالیچه 4 متری ، فرش 6 متری ، فرش 9 متری و فرش 12 متری تولید می شوند اما امکان سفارش ابعاد دلخواه بعضی از فرش ها نیز وجود دارد.
تعداد رنگ
یکی از اطلاعات در مورد فرش ماشینی تعداد رنگ هایی است که در آن استفاده می شود .
برای بافت نقشه و طرح های مختلف در مرحله طراحی ، ترکیب رنگ و تعداد آن مشخص می شود .
این تعداد با میزان شانه و تراکم فرش در ارتباط است .
به صورت کلی با افزایش شانه و تراکم امکان این که از تعداد رنگ های بیشتر استفاده شود کاهش می یابد .
تعداد رنگ های متداول در این محصولات عبارت است از :
فرش 700 شانه به صورت 8 ، 10 و 12 رنگ .
نوع 1000 شانه به صورت 8 و 10 رنگ .
نوع 1200 شانه به صورت 8 رنگ .
نوع 1500 شانه به صورت 8 رنگ .
با بررسی این اطلاعات در مورد فرش متوجه می شوید که این عامل بر قیمت آن ها تاثیر دارد .
با افزایش تعداد رنگ اختلاف اندکی در قیمت آن ها ایجاد خواهد شد .
اما مسلما هر چه تعداد رنگ ها افزایش یابد طرح و نقشه آن زیباتر خواهد بود .
عوامل تعیین کننده کیفیت فرش ماشینی
برای بررسی کیفیت این محصولات باید عوامل متعددی را در نظر داشته باشید .
مهم ترین آن ها نخ خاب یا پرز محصول است .
امروزه برای تولید مرغوب ترین محصولات از الیاف اکریلیک هیت ست استفاده می شود .
این الیاف دارای مقاومت مناسب در برابر حرارت ، نور و شستشو است .
رنگ پذیری مناسب نخ اکریلیک باعث می شود که فرش ماشینی به زیباترین شکل تولید شود .
هم چنین فرایندی که با عنوان هیت ست روی الیاف صورت می گیرد باعث افزایش کیفیت آن می شود .
در این صورت محصول پرزدهی ندارد و حساسیت ایجاد نمی کند .
البته باید این نکته را بیان کنیم که این جنس نسبت به دیگر الیاف ها دارای قیمت بیشتر است .
اما کیفیت آن اختلاف قیمت را توجیه می کند .
عامل مهم دیگر شانه و تراکم فرش ماشینی است که بر استحکام ، زیبایی و قیمت محصول تاثیر دارد .
شما می توانید محصولاتی با تراکم های مختلف را بیابید که هر یک دارای مشخصات خاصی هستند .
اگر زیبایی و ظاهر فرش برای شما اهمیت دارد پیشنهاد می کنیم که متراکم ترین آن ها را انتخاب کنید .
اما اگر به دنبال محصولی هستید که دارای کیفیت و قیمت مطلوب باشد نوع 700 شانه انتخابی مناسب است .
ده نکته برای نگهداری فرش
فرش یکی از وسائل با اهمیت و گرانقیمت منزل است؛ لذا باید در نگهداری آن دقت نمود:
- فرش را در محیطهای مرطوب قرار ندهید. رطوبت دشمن فرش است. در تار و پود فرش معمولاً پنبه یا جوت بهکار میرود که در محیط مرطوب دچار پوسیدگی میشوند.
- در صورت ریختن هر مایعی بر روی فرش سریعاً نسبت به تمیز نمودن فرش و رفع لکه اقدام نمایید.
- فرش را در نزدیکی بخاری و منابع حرارتی قرار ندهید. فرش ماشینی سلطان آبی
- اگر فرش شما روی سرامیک حرکت میکند، از ترمز فرش کمک بگیرید.
- رول نمودن فرش، هنگام جابجایی و نگهداری بهتر از تا نمودن فرش میباشد.
- اشیاء سنگین مانند مبل، کمد و میز ناهارخوری را حتی الامکان روی فرش قرار ندهید. اگر مجبور به این کار هستید اولاً از در زیر پایهها از یک قطعه طلق، فوم فشرده یا موکت چند لا استفاده نمایید. ثانیاً هر چند وقت یکبار این وسایل را جابجا نمایید.
- به صورت هفتگی فرش را جارو نمایید.
- فرش را هر ششماه یکبار سر و ته نمایید. این کار سایش فرش را به تعویق میاندازد.
- فرش ماشینی را در معرض تابش نور خورشید قرار ندهید.
- برای شستشوی فرش از شرکتهای معتبر کمک بگیرید. بهترین وقت برای شستشو اواخر بهار و تابستان است.
تولید کنندگان فرش ماشینی
در اقسام نقاط کشور مراکز مختلفی برای تولید فرش ماشینی به وجود آمده است که جمع آوری اسامی آنها کاری دشوار و زمانبر است اما این مقاله تعدادی از اسامی کارخانجات فرش ماشینی را برای شما جمع آوری کرده است :
کارخانه های تولید فرش ماشینی : هانی فرش ، فرش قیطران ، فرش اعیان ، فرش زمرد ، فرش عالی مقام ، فرش فرش یلدای کویر کاشان ، فرش جردن ، فرش کاشان ، فرش کاخ ، فرش نگین مشهد ، فرش فرهی ، فرش پاتریس ، فرش پازیریک ، فرش تهران ، فرش سورنا ، فرش خاطره ، فرش نیاوران ، فرش آرشام و ...
برای اطلاعات بیشتر میتوانید به سایت گروه تولیدکنندگان فرش قالین مراجعه فرمایید.
